ÇABA Projesi Kapsamında TBB, UNICEF ve Trabzon Barosu Çocuk Hakları Merkezi Tarafından Saha Ziyaretleri Gerçekleştirildi

Çocuk Adalet Sisteminin Güçlendirilmesi (ÇABA) Projesi kapsamında; Türkiye Barolar Birliği (TBB), UNICEF ve Trabzon Barosu Çocuk Hakları Merkezi heyeti tarafından Trabzon’da çocuk hakları ve çocuk adalet sistemi üzerine faaliyet gösteren kurumlara bir dizi saha ziyareti gerçekleştirilmiştir.

13-14 Temmuz 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen ziyaretlerde; Trabzon Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, Trabzon Çocuk Şube Müdürlüğü, Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığı ve Trabzon Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü makamları ziyaret edilerek çocuk adalet sisteminin işleyişi, uygulamada karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri ele alınmıştır.

Gerçekleştirilen kurumsal görüşmelerde öne çıkan başlıklar ve değerlendirilen konular şu şekildedir:

• Sosyal Çalışmacı Sayısı ve Tedbir Dosyalarındaki Yoğunluk: Trabzon genelinde yaklaşık 150 sosyal çalışmacının görev yaptığı belirtilerek, rutin hizmetlerin yanı sıra tedbir dosyalarından kaynaklanan yoğun iş yükü ele alınmıştır. Sağlık tedbirlerinin uygulanmasındaki aksaklıklar, bazı ilçe mahkemelerindeki koruyucu ve destekleyici tedbir taleplerinde duruşma günü verilmesinin aciliyet ilkesiyle çelişmesi ve ilçelerden teslim alınan çocuklara dair tedbir kararlarındaki yetki sınırları istişare edilmiştir.

• Ortak Atölye ve Eğitim Çalışmaları: Trabzon Barosu ile Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü arasında iş birliğinin güçlendirilmesi amacıyla; avukatlara yönelik Sosyal İnceleme Raporları (SİR), çocuk teslimi süreçleri (özellikle teslim usulündeki 48 saat kuralı) ve koruyucu/destekleyici tedbirler konularında ortak çalıştay, seminer ve atölye çalışmalarının planlanması kararlaştırılmıştır.

• İfade Alma Süreçlerinde Sosyal Çalışmacı Bulundurulması (CMK md. 236/3): Çocuk Şube Müdürlüğü bünyesine kadrolu sosyal hizmet uzmanı atanmasının olumlu bir gelişme olduğu tespitiyle birlikte, mesai saatleri dışındaki ifadelerde icapçı uzman görevlendirilmesi hususundaki usuli engeller ve ödenek sorunları görüşülmüştür. Suç ayrımı gözetilmeksizin, kanunun emredici hükmü (CMK md. 236/3) uyarınca her mağdur çocuk ifadesinde mutlaka uzman bulundurulmasının önemi vurgulanmış ve savcılık talimatlarının bu doğrultuda verilmesi gerekliliği aktarılmıştır.

• İstismar Mağduru Çocukların İfadeleri ve ÇİM / AGO Uygulamaları: Cinsel istismar mağduru çocukların kollukta ön görüşmeye veya mükerrer ifadelere maruz bırakılarak ikincil mağduriyet yaşamalarının önüne geçilmesi gerektiği belirtilmiştir. İstismar mağduru tüm çocukların ifadelerinin Çocuk İzlem Merkezlerinde (ÇİM) alınması yönündeki talebimiz iletilmiş; mevcut durumda basit istismar iddialarında adliyede bulunan Adli Görüşme Odalarının (AGO) aktif olarak kullanıldığı, ÇİM ve AGO süreçlerinin etkinliği ile adliye dışı birimlerin fiziki erişim durumları değerlendirilmiştir.

• Aile Mahkemelerindeki Çocuk Dinleme Usulleri: Adliyedeki ceza yargılamalarında AGO kullanımı yerleşik bir pratik haline gelmişken, aile mahkemesi hakimlerinin çocukları AGO yerine bizzat mahkeme salonunda dinlemeyi tercih etmelerinin çocukta yarattığı örselenme durumu ele alınmıştır.

• Trabzon Çocuk Adalet Merkezi (ÇAM) Projesi: Karadeniz Bölgesi’nde bir ilk olması planlanan Çocuk Adalet Merkezi’nin (ÇAM) kurulumuna dair güncel durum değerlendirilmiştir. ÇAM’ın kurulmasıyla birlikte adalet sisteminin tüm aktörlerinin ve sosyal çalışmacıların tek bir çatı altında toplanacağı, uzman ve savcı yetersizliğinden kaynaklanan sorunların bu vesileyle aşılacağı öngörülmektedir. Trabzon Barosu olarak, projenin hayata geçirilmesi amacıyla Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) ve Adalet Bakanlığı nezdinde girişimlerin takipçisi olunacağı bildirilmiştir.